محقق تاريخ اقتصاد در تاريخ خاندان اولمان اشترومِر نورنبرگي‌، مطالب زيادي خواهد يافت‌، مثلاً اشترومِر شرايط حاكم بر مناسبات تجارتي بازرگانان نورنبرگ با ساير شهرهاي‌ آلماني و با كشورهاي ديگر را شرح داده‌است‌.
4. انگلستان‌. تعدادي اسناد مكتوب‌، جنب و جوش اجتماعي را كه در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ چهاردهم با شدتي روزافزون در انگلستان روي مي‌داد آشكار مي‌سازد. در اواسط سده دو منظومه‌ٴ خيال‌انگيز تأليف شد، گفتگو ميان دوره‌هاي سه‌گانه و برندگان و بازندگان‌، كه هردو به‌ گويش غربي ميانه است‌. منظومه‌ٴ گفتگو (در 665 بيت‌) حاوي توصيف چشمگيري از طبيعت‌ است‌. ((سه دوره‌)) عبارت است از جواني‌، بلوغ و پيري و منظومه هدف اخلاقي دارد. فهرستي از قهرمانان افسانه‌اي عرضه شده و فرجام كار ((هيچ در هيچ است‌!... مرگ همه را مي‌ستاند! جواني‌ و ميان‌سالي به خود آييد و توبه كنيد)). برنده و بازنده (503 بيت‌) بيشتر موردنظر است‌. اين‌ منظومه در سال 1352 به‌صورت روٴيايي تنظيم شده كه مناظره‌اي را ميان دو فرقه‌ٴ رقيب و بازنده‌ در حضور ادوارد سوم و شاه‌زاده‌ٴ سياه بيان مي‌كند و يك رساله‌ٴ اقتصادي واقعي است كه‌ گرايش‌هاي زشت زمان را هجو مي‌كند. از سويي مال‌اندوزي و سودجويي بازرگانان‌، توانگران‌، وكلا و كشيشان‌، از جمله پاپ و راهبان و از سوي ديگر، ريخت و پاش اشراف جوان به ويژه‌، شاه‌زاده‌ٴ سياه را (ادوارد شاه‌زاده‌ٴ ويلْز كه در آن هنگام بيست و دوساله بود) مورد نكوهش قرار مي‌داد. يكي مي‌اندوزد و يكي تلف مي‌كند، درحالي‌كه مردم گرسنگي مي‌كشند. بدبختانه پايان‌ منظومه در دست نيست‌.
هر دو منظومه بر كتاب مهم‌تري به نام پـيِرس شخم‌زن تأثير داشتند كه مقبوليت آن از 50 نسخه‌ٴ خطي موجود (در برابر 64 نسخه از افسانه‌هاي كانتربري‌) معلوم مي‌شود. نخستين و آخرين‌ تحرير آن به‌ترتيب مربوط به حدود 1362 و حدود 1393 است‌. اين منظومه توصيف موٴثري‌ است از ستم و بينوايي كه طبقات پايين بر اثر آزمندي و بي‌توجهي ((از ما بهتران‌)) متحمل‌ مي‌شوند، هم‌چنين ادعانامه‌اي است عليه فساد حكومت و كليسا.
ناآرامي اجتماعي در انگلستان عميق بود، حتي عميق‌تر از آنچه از آن منظومه‌ها برمي‌آيد، چون مردمي كه اين ناآرامي را بيشتر درك مي‌كردند قادر به خواندن و نوشتن نبودند. گواه آن‌ وجود رابين هود افسانه‌اي است‌.1 سركوب بي‌رحمانه بود، ولي اين كار تنها موجب